دیوان اشعار - غزلیات (گزیدهٔ ناقص)
گزیدهٔ غزل ۳۹۹
امیرخسرو دهلویدرک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این بیت بیانگر شکوهای لطیف از جانب عاشق نسبت به دوریگزینی و بیمهری معشوق است. شاعر با استفاده از پیوند سنتی و استعاری میان شمع و پروانه، معشوق را به شمع و خود را به پروانه تشبیه میکند تا به او یادآوری کند که دوری جستن از عاشقی که جاننثار است، نه با رسم عاشقی سازگار است و نه با منطق طبیعت.
معنای روان
چرا از ما دوری و کنارهگیری میکنی؟ در حالی که در این عالم، هیچگاه سابقه نداشته است که شمع از پروانهای که به سویش پرواز میکند، دوری کند و او را نزد خود نپذیرد.
نکته ادبی: واژه «احتراز» به معنای دوری جستن و پرهیز کردن است. در اینجا پیوندِ میان «شمع» و «پروانه» نمادی از رابطه عاشق و معشوق در ادبیات عرفانی و غنایی است.
آرایههای ادبی
شاعر برای اثبات بیدلیلیِ دوریِ معشوق، از رابطه طبیعیِ شمع و پروانه استفاده کرده است؛ پروانه مجذوبِ نورِ شمع است و شمع نیز پروانه را از خود نمیراند.
پرسشی که پاسخ آن منفی است؛ به این معنا که این کارِ تو (دوری کردن) برخلافِ رسمِ عاشقی است.