دیوان اشعار - غزلیات (گزیدهٔ ناقص)
گزیدهٔ غزل ۳۹۳
امیرخسرو دهلویدرک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این بیت به تفاوت بنیادین و ذاتی میان دو حالت متضاد اشاره دارد؛ شاعر با مقایسه وضعیتهای درونی و بیرونی، یادآور میشود که آرامش و پریشانی، یا آبادانی و ویرانی، هر کدام اقتضائات و جهانی متفاوت دارند و نمیتوان آنها را با یک چوب راند.
در حقیقت، نویسنده بر این نکته تأکید میورزد که هر وضعیتی، ماهیت خاص خود را داراست و هرگز نباید وضعیتِ نابسامان و پریشان را با آرامش و آسودگی یکسان دانست، همانطور که آبادانیِ شهر و ویرانیِ آن، دو امر کاملاً جداگانه هستند.
معنای روان
آرامشِ قلب با وضعیتِ آشفته و پریشانِ خاطر تفاوتهای بنیادی دارد و هر یک ویژگیهای خاص خود را میطلبند.
نکته ادبی: تکرارِ «دگر» در اینجا برای تأکید بر ناهمسانی و تباینِ دو حالتِ روحی به کار رفته است.
آرایههای ادبی
بهکارگیری واژگان متضاد برای تأکید بر تفاوت ماهویِ وضعیتهای روحی و فیزیکی.
تکرار واژه برای برجستهسازیِ تباین و تأکید بر ناهمسانیِ مواردِ مقایسه شده.