دیوان اشعار - غزلیات (گزیدهٔ ناقص)
گزیدهٔ غزل ۳۷۷
امیرخسرو دهلویدرک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این ابیات تصویرگر احوالِ عاشقِ شیدایی است که در پیِ گمگشتگیِ دل خویش، به تماشای جمالِ یار پناه برده است. شاعر با لحنی آکنده از اشتیاق و التماس، دوستانش را به یاری میخواند تا در آستانهیِ گذرگاهِ معشوق، نشانهای از دلِ از دسترفتهاش بیابند.
درونمایهی اصلی این قطعه، شورِ عاشقانه و بیتابی در مسیرِ رسیدن به یار است. شاعر به قدری در این طلب غرق شده که مشاهدهیِ چهرهیِ معشوق را بر دوستانش واجب میشمارد و در صورتِ کوتاهیِ آنان، آنان را به ندیدنِ این جمال تهدید میکند.
معنای روان
دیشب دل خود را در کوچهای که معشوق در آن رفتوآمد دارد، باختم. ای دوستان، بیایید و بر روی خاک راهِ او به دنبال دلم بگردید.
نکته ادبی: دوش به معنای دیشب است و کوی در اینجا استعاره از منزلگاه یا حریمِ معشوق است که دل عاشق در آنجا گرفتار شده است.
ای دوستان، اگر در هنگام صبح به دنبال آن چهرهی درخشان و مانند ماهِ او برای من نمیگردید، الهی که چشمانتان نابینا شود.
نکته ادبی: روی چو ماه تشبیهی برای بیان زیبایی بینظیر معشوق است و نفرینِ شاعر (کور بادا) کنایه از شدتِ نیازِ او به دیدن یار است.
آرایههای ادبی
اشاره به حریم و جایگاه معشوق که عاشق در آنجا دل خود را باخته است.
تشبیه چهره معشوق به ماه که دلالت بر زیبایی و درخشش او دارد.
استفاده از لحنی تند برای نشان دادن شدتِ بیتابی و التماس عاشق به دوستان برای دیدن معشوق.