دیوان اشعار - غزلیات (گزیدهٔ ناقص)
گزیدهٔ غزل ۳۷۴
امیرخسرو دهلویدرک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این دو بیت بیانگر وضعیت بی بازگشت عاشق در مسیر عشق است. شاعر در این فضای دلتنگانه، به نصیحت گران پاسخ می دهد که بازگشت از راهی که در آن قدم نهاده، دیگر در توانش نیست؛ زیرا پیوند با یار، فراتر از یک دیدار ساده است و چنان دگرگونی عمیقی در جان عاشق ایجاد می کند که تعلقات دنیوی و راه خانه را از یادش می برد.
مضمون اصلی، تسلیم عاشق در برابر نیروی عشق و اعتراف به ناگزیری این دلبستگی است که راه گریز را بر عاشق بسته و او را برای همیشه در قلمرو یار ماندگار کرده است.
معنای روان
دیگران مرا پند می دهند که از این راه بازگردم و زندگی پیشین را از سر گیرم، اما من دیگر آن توان و اختیار را ندارم که از این عشق دست بشویم. زیرا هر کس که پای در کوی تو نهاد، دیگر راه بازگشت به زندگی عادی و خلوتِ خود را نخواهد یافت.
نکته ادبی: واژه مجال در اینجا به معنای قدرت، توانایی انتخاب و فرصت است. ترکیبِ کویِ یار در شعر کلاسیک فارسی به مفهوم قلمروِ حضور معشوق است که جایگاهی استعاری دارد.
آرایههای ادبی
کنایه از وارد شدن به وادی عشق و شیفتگی است که دیگر راه بازگشتی در آن نیست.
استفاده از فعل بازگشتن در دو صورتِ امر و نفی برای نشان دادن تضاد میانِ خواسته نصیحت گران و حقیقتِ وضعیت عاشق.