دیوان اشعار - غزلیات (گزیدهٔ ناقص)
گزیدهٔ غزل ۳۷۳
امیرخسرو دهلویدرک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این بیت به موضوع تقدیر و بختِ بدِ ناگهانی اشاره دارد که معمولاً دامنگیر کسانی میشود که در شرایطی حساس و آسیبپذیر قرار دارند. شاعر با زبانی تمثیلی بیان میکند که مصائب روزگار اغلب به سراغ ضعیفترین و شکنندهترین نقاطِ زندگی انسان میرود.
در واقع این سخن بازتابدهندهی تجربهای تلخ از بیعدالتیِ حوادث است؛ گویی حوادث ناگوار، قرعه به نام کسانی میزنند که تابِ تحمل آن را ندارند و داراییشان بیش از دیگران در معرض تباهی است.
معنای روان
وقتی مصیبتی ناگهانی و غیرمترقبه پیش میآید، گویی تقدیر به گونهای رقم میخورد که دقیقاً همان کسی آسیب میبیند که بیش از همه در معرض خطر است و تحمل خسارت برایش دشوارتر است.
نکته ادبی: ترکیب 'خرِ شیشهگر' در ادبیات عامیانه فارسی به عنوان نمادِ کسی است که در شرایطی به غایت حساس و شکننده کار میکند و هر ضربهی کوچکی میتواند زندگی یا سرمایهی او را نابود کند.
آرایههای ادبی
اشاره به حادثهی ناگهانی و بلاهای پیشبینیناپذیر که خارج از کنترل انسان است.
نمادِ افراد آسیبپذیر و کسانی که با سرمایهی ناچیز و شکننده، در معرض خطرات بزرگ هستند.