دیوان اشعار - غزلیات (گزیدهٔ ناقص)

امیرخسرو دهلوی

گزیدهٔ غزل ۳۷۰

امیرخسرو دهلوی
به منزلی که گذشتی ز آب دیده ام ای جان هزار لالهٔ خونین ز خاک راه براید

درک و برداشت

هوش مصنوعی

درون‌مایه و پیام

این بیت نمایانگر شدت اشتیاق و اندوهِ ناشی از فراق است. شاعر با تصویرسازیِ برخاستنِ گل‌های لاله از جایِ گام‌های محبوب، به این حقیقت اشاره دارد که رنجِ دوری و اشک‌هایِ جاری شده از چشمِ عاشق، مسیری سرشار از عشق و داغ‌هایِ پنهانی پدید آورده است که گویی از هر جایِ آن، نشانه‌ای از خونِ دلِ او جوانه می‌زند.

معنای روان

به منزلی که گذشتی ز آب دیده ام ای جان هزار لالهٔ خونین ز خاک راه براید

ای محبوب من، در آن مسیری که تو از آن عبور کردی، به سبب ریختن اشک‌های فراوان از چشمانم، هزاران گل لاله سرخ‌رنگ از دلِ خاک آن راه روییده است.

نکته ادبی: آب دیده کنایه از اشک است و لاله خونین استعاره از داغ‌های قلب عاشق است که در فراق معشوق بر او وارد شده است.

آرایه‌های ادبی

استعاره و کنایه لاله خونین

اشاره به لکه‌های خون‌آلودِ اشک یا زخم‌های قلب عاشق که به شکل گل لاله درآمده است.

مبالغه هزار لاله

اغراق در حجمِ اشک‌های ریخته شده و شدتِ اندوهی که زمین را تحت تأثیر قرار داده است.