دیوان اشعار - غزلیات (گزیدهٔ ناقص)

امیرخسرو دهلوی

گزیدهٔ غزل ۳۵۸

امیرخسرو دهلوی
مه بر ناید برابر تو گر فرمایی برابر آید

درک و برداشت

هوش مصنوعی

درون‌مایه و پیام

این ابیات با زبانی لطیف و شاعرانه، به ستایش زیبایی بی‌همتای محبوب می‌پردازند که از درخشندگی ماه نیز پیشی گرفته است. شاعر چنان عظمتی برای سیمای معشوق قائل است که حتی ماه، به عنوان نمادِ زیبایی در آسمان، در برابر او یارای خودنمایی و برابری ندارد.

در واقع، این نگاهِ شاعرانه حاکی از برتریِ مطلقِ زیباییِ معشوق بر تمام زیبایی‌های طبیعت است و بیانگر این نکته است که تنها با اراده و فرمانِ معشوق است که ممکن است ماه بتواند به ساحتِ زیبایی او نزدیک شود و با او برابری کند.

معنای روان

مه بر ناید برابر تو گر فرمایی برابر آید

تنها در صورتی که تو اراده کنی و به او دستور دهی، ممکن است ماه به اندازه‌یِ زیباییِ تو، درخشان و برابر شود.

نکته ادبی: فرمان در اینجا نشان‌دهنده‌یِ اقتدارِ زیباییِ معشوق بر عالم طبیعت است و فعلِ 'برابر آید' به معنای هم‌تراز شدن است.

آرایه‌های ادبی

تشبیه مه

استفاده از ماه به عنوان سنجه‌ی زیبایی برای تاکید بر برتری بی‌بدیل معشوق.

اغراق مه بر ناید برابر تو

بزرگ‌نماییِ زیباییِ معشوق به حدی که حتی ماهِ آسمان در برابر او ناتوان است.