دیوان اشعار - غزلیات (گزیدهٔ ناقص)

امیرخسرو دهلوی

گزیدهٔ غزل ۳۵۲

امیرخسرو دهلوی
خونابه می خورم ز غم و گریه می کنم آری شراب گوهر هرکس برون دهد

درک و برداشت

هوش مصنوعی

درون‌مایه و پیام

این بیت به پیوند عمیق میان درد و آشکار شدن حقیقتِ وجودی انسان می‌پردازد. شاعر در بیت نخست از رنجِ بی‌کران و گریه می‌گوید که گویی خونی است که از دلِ پردرد جاری شده است.

در ادامه، این رنج و بی‌تابی را به مثابه‌ی شرابی می‌بیند که پرده از حقیقتِ پنهانِ وجودِ آدمی برمی‌دارد. در واقع، شاعر معتقد است که در لحظاتِ سختی و جوششِ احساسات، جوهره‌ی پاک یا پلیدِ هرکس، آن‌گونه که هست نمایان می‌شود.

معنای روان

خونابه می خورم ز غم و گریه می کنم آری شراب گوهر هرکس برون دهد

بله، همین‌طور است که در هنگامِ مستی یا پریشانی، حقیقت و باطنِ واقعی هرکس هویدا می‌شود.

نکته ادبی: گوهر استعاره از ذات و حقیقتِ درونیِ انسان است که به شراب تشبیه شده و بیانگرِ این است که سختی‌ها ذاتِ آدمی را عیان می‌کند.

آرایه‌های ادبی

کنایه خونابه خوردن

به معنای متحمل شدنِ رنج و اندوه بسیار شدید است.

استعاره شراب گوهر

حقیقت و سرشتِ درونیِ انسان به شرابی تشبیه شده که هنگامِ جوششِ غم برون می‌تراود.

تناسب خونابه و شراب

واژگانِ مربوط به نوشیدنی‌ها در یک سیاق به کار رفته‌اند تا شدتِ تأثیرِ غم را نشان دهند.