دیوان اشعار - غزلیات (گزیدهٔ ناقص)
گزیدهٔ غزل ۳۵۱
امیرخسرو دهلویدرک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
در این ابیات، شاعر در فضایی آکنده از درد و اشتیاق، از مخاطب خود میخواهد که برای دمی از محاسبات سرد عقلانی و مادی، همچون سود و زیان، فاصله بگیرد و تنها به ندای دلِ بیقرار او گوش فرا دهد. مضمون اصلی این کلام، عجزِ عاشق در بیانِ رنجِ جانکاه دوری است که تنها راهِ آشکار ساختن آن، گریستنِ خونین و ناتوانی در پنهان کردنِ اندوهِ هجران است.
معنای روان
ای مخاطب عزیز، لحظهای از بندِ حساب و کتابهای مادیِ سود و زیان رها شو و به سخن من توجه کن؛ بگذار چشمانِ گریان و خونین من، داستانِ تلخِ جدایی و اندوهِ دوریام را برایت روایت کنند.
نکته ادبی: ترکیبِ «اشکِ خونآلود» استعارهای از شدتِ غم و گریستنِ بیپایان است که در سنتِ شعرِ فارسی، نشاندهندهی اوجِ سوگواری عاشق است.
آرایههای ادبی
ذکر دو واژه متقابل برای نشان دادنِ برتریِ عاطفه و دردِ عاشقانه بر منطقِ سردِ محاسباتِ مادی.
کنایه از گریهای بسیار شدید که از فرطِ اندوه و جراحتِ درونی، با خون آمیخته شده است.
نسبت دادنِ فعلِ «شرح دادن» به اشک، که در اینجا اشک را به مثابهی زبانی گویاتر از کلمات، روایتگرِ دردِ درونی معرفی میکند.