دیوان اشعار - غزلیات (گزیدهٔ ناقص)
گزیدهٔ غزل ۳۵۰
امیرخسرو دهلوی
دل در هوایت ای بت عیار جان دهد
چون بلبلی که دور گلزار جان دهد
درک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این بیت نمایانگر شدتِ اشتیاق و جانسپاری عاشق در راه معشوق است. شاعر با بهرهگیری از تصویرسازی کلاسیک، فضای دلبستگی عمیق و اندوهِ ناشی از دوری را ترسیم میکند که در آن، جان دادن در راه یار نه یک رنج، بلکه سرنوشتِ محتومِ عاشقِ بیقرار است.
معنای روان
دل در هوایت ای بت عیار جان دهد
چون بلبلی که دور گلزار جان دهد
ای معشوق زیباروی و دلربا، قلب من در هوای عشق تو جان میسپارد؛ درست همانگونه که بلبل در فراق گلستان خویش، از شدت بیتابی جان میدهد.
نکته ادبی: بت عیار در ادب فارسی به معشوقی گفته میشود که علاوه بر زیبایی، دارای ترفندهای دلبری و زیرکی خاصی است که عاشق را گرفتار میکند و هوا در اینجا به معنای میل، اشتیاق و عشق است.
آرایههای ادبی
تشبیه
چون بلبلی که دور گلزار جان دهد
تشبیه حالت عاشق به بلبل که در دوری از گلزارِ وجودِ معشوق، قرار خود را از دست داده و در آستانه جانسپاری است.
استعاره
بت
استعاره از معشوق زیبارو که به دلیل کمالِ جمال، شایستهی پرستش و توجهِ تامِ عاشق است.