دیوان اشعار - غزلیات (گزیدهٔ ناقص)

امیرخسرو دهلوی

گزیدهٔ غزل ۳۴۹

امیرخسرو دهلوی
جانها که گرفتار لبت گشت چه دانی ؟ پرواز مجو از مگسان شکر آلود

درک و برداشت

هوش مصنوعی

درون‌مایه و پیام

این ابیات بیانگرِ تسلیمِ مطلق و ناتوانیِ عاشق در رهایی از بندِ عشق است. شاعر با استفاده از تمثیلِ مگس و شکر، به تصویر می‌کشد که چگونه جانِ آدمی وقتی درگیرِ شیرینیِ لب‌های محبوب می‌شود، دیگر اراده و توانِ پرواز و بازگشت ندارد و در این اسارتِ شیرین غرق می‌شود.

در این فضا، عاشقی که در لذتِ وصال یا گیراییِ معشوق گرفتار شده است، نه تنها تمایلی به رهایی ندارد، بلکه رهایی برای او دیگر معنایی نخواهد داشت.

معنای روان

جانها که گرفتار لبت گشت چه دانی ؟ پرواز مجو از مگسان شکر آلود

آیا می‌دانی چه سرنوشتی در انتظارِ روح و جانی است که اسیرِ زیبایی و گیراییِ لب‌های تو شده است؟

نکته ادبی: لب در اینجا نمادی از منبعِ لذت و جذابیت است که قدرتِ تعقل و اختیار را از عاشق سلب می‌کند.

آرایه‌های ادبی

استعاره مگسان شکر آلود

عاشقانِ گرفتار در دامِ عشق به مگس‌هایی تشبیه شده‌اند که در شیرینیِ شکر غرق شده و به واسطهٔ چسبندگیِ آن، قدرتِ پرواز را از دست داده‌اند.

تمثیل گرفتار لبت گشت

تمثیلِ مگس در شکر برای نشان دادنِ ناتوانیِ جانِ گرفتار در عشق، به منظورِ القای این معنا که رهایی از این اسارت ممکن نیست.