دیوان اشعار - غزلیات (گزیدهٔ ناقص)
گزیدهٔ غزل ۳۳۷
امیرخسرو دهلویدرک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این ابیات بیانگر شکوه و عتابی عاشقانه است که در آن عاشق از معشوق میخواهد که از رفتارهای آسیبرسان و بیمهریهای گاهبهگاه دست بردارد. شاعر با بهرهگیری از تصویر 'تیغ' بر این نکته تأکید میورزد که آزار دادن جان شیفته نه یک بازی ساده بلکه عملی است که با رسم دوستی و وفاداری در تضاد است.
معنای روان
به شوخی و بازی تیغ جفا و بیمهری را بر جان من فرود میاور و مرا آزرده مکن چرا که هیچکس با دوستان خود که مایه ناز و افتخار او هستند چنین رفتار تندی را روا نمیدارد.
نکته ادبی: واژه 'به بازی' در نقش قید حالت به معنای از روی شوخی و سرگرمی به کار رفته و 'تیغ' در اینجا استعاره از رنجها و ملامتهای سنگین معشوق است.
آرایههای ادبی
استعاره از آزارهای کلامی و رفتاری که همچون تیغ روح و جان عاشق را جریحهدار میکند.
کنایه از شوخیهای بیجا و رفتارهای غیرجدی که پیامدهای دردناکی برای مخاطب دارد.