دیوان اشعار - غزلیات (گزیدهٔ ناقص)
گزیدهٔ غزل ۳۱۴
امیرخسرو دهلویدرک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این بیت به نکوهش عبادتِ کاسبکارانه و مصلحتجویانه میپردازد. شاعر معتقد است عبادتی که تنها به امیدِ پاداش اخروی (بهشت) انجام شود، در پیشگاه حقیقت، فاقد ارزش است.
از نگاه شاعر، گناهکاری که با وجودِ انحراف، ریاکاری نمیکند و در بندِ معامله با خداوند نیست، بسیار ارجمندتر از زاهدانی است که تقوایشان تنها ابزاری برای رسیدن به آسایشِ همیشگی در بهشت است.
معنای روان
شرابخواری که قرار است به دوزخ برود، بسیار بهتر از این پرهیزگارانِ ریاکار است که تنها به طمعِ رسیدن به بهشتِ برین، خدا را عبادت میکنند.
نکته ادبی: بادهکش به معنای کسی است که شراب مینوشد و کنایه از رندی است که تعلقخاطری به دنیا ندارد. خلد برین به معنای بهشتِ اعلی است و در اینجا نمادِ پاداشِ اخروی و انگیزهیِ سودجویانه در عبادت است.
آرایههای ادبی
تقابل میانِ فردِ گناهکار و پرهیزگار برای برجستهسازیِ تفاوتِ میانِ خلوصِ نیت و ریاکاری.
کنایه از عبادتِ سودجویانه و انجامِ عملِ خیر تنها به قصدِ رسیدن به پاداش و نه از رویِ عشق و اخلاص.