دیوان اشعار - غزلیات (گزیدهٔ ناقص)
گزیدهٔ غزل ۳۱۱
امیرخسرو دهلویدرک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این بیت گویای وضعیت انسانی است که در آتش اندوه میسوزد و در پی راهی برای تسکین خاطر خویش است. شاعر با زبانی ملتمسانه و در عین حال منطقی، درخواست میکند که او را در رنجهایش به حال خود بگذارند، چرا که گریه واکنشی طبیعی و گریزناپذیر برای دلی است که از تاب بیمهریها یا دوری محبوب سوخته و مجروح شده است.
پیام اصلی این بیت لزوم همدردی و پذیرش رنج دیگران است؛ شاعر معتقد است کسی که درد عمیق قلبی را تجربه میکند، شایسته ملامت نیست، بلکه نیازمند فضای امنی برای بروز احساسات خویش است تا از بار سنگین اندوه درونش کاسته شود.
معنای روان
مرا از گریه کردن باز ندار و سرزنش مکن؛ چرا که هیچ خردمندی، کسی را که از داغ و اندوه سوخته است، برای بیقراری و گریستن او سرزنش نمیکند.
نکته ادبی: دل سوخته کنایه از فرد داغدیده و رنجور است. واژه جزع نیز به معنای بیتابی، فغان و ناله است که در تقابل با خاموشی و صبوری قرار میگیرد.
آرایههای ادبی
کنایه از دلی که به دلیل رنج، فراق یا غم دچار پریشانی و آشفتگی شدید شده است.
بهکارگیری دو واژه با معنای نزدیک برای تأکید بر شدت اندوه و حالت برونریزی درونی شاعر.