دیوان اشعار - غزلیات (گزیدهٔ ناقص)

امیرخسرو دهلوی

گزیدهٔ غزل ۳۰۷

امیرخسرو دهلوی
خضر پیش لبت به آب حیات لب چه باشد که دست هم نزند

درک و برداشت

هوش مصنوعی

درون‌مایه و پیام

این بیت با بهره‌گیری از مضامین اساطیری، در ستایش زیبایی و لطافت لب یار سروده شده است. شاعر با قرار دادن شخصیت افسانه‌ای خضر در کنار لب یار، نشان می‌دهد که ارزش و حیات‌بخشی لب معشوق، از آب حیات که خضر عمری در پی آن بوده، فراتر است.

در این فضا، شاعر سعی دارد با یک مبالغه‌ی شاعرانه، معشوق را به مرتبه‌ای برساند که حتی تشنگان جاودانگی نیز در برابر او احساس ضعف و اشتیاق کنند.

معنای روان

خضر پیش لبت به آب حیات لب چه باشد که دست هم نزند

حضرت خضر که در افسانه‌ها همواره در جستجوی آب حیات بوده است، اگر با لب‌های تو روبرو شود، آن‌قدر مسحور و شیدا می‌شود که دیگر آب حیات در نظرش ارزشی ندارد و حتی برای لمس و تصاحب آن لب، دست پیش می‌برد.

نکته ادبی: خضر اسمی خاص برای شخصیت اساطیری است که طبق باورها آب حیات را نوشیده است. لب در اینجا کنایه از منبع فیض و لذت است.

آرایه‌های ادبی

تلمیح خضر و آب حیات

اشاره به داستان اساطیری خضر و تلاش او برای دستیابی به چشمه جاودانگی.

مبالغه خضر پیش لبت به آب حیات / لب چه باشد که دست هم نزند

بزرگ‌نمایی جایگاه لب یار تا حدی که آن را برتر از آب حیات می‌داند.