دیوان اشعار - غزلیات (گزیدهٔ ناقص)

امیرخسرو دهلوی

گزیدهٔ غزل ۳۰۵

امیرخسرو دهلوی
چون تویی از نسل آدم گشت پیدا نیست عیب گر فرشته بوسه بربای منی آدم زند

درک و برداشت

هوش مصنوعی

درون‌مایه و پیام

این بیت به مقام والای انسان کامل و زیبایی خیره‌کننده او می‌پردازد. شاعر در فضایی عاشقانه و تا حدی عارفانه، زیبایی محبوب را به قدری والا می‌داند که شأن او از فرشتگان فراتر می‌رود.

در واقع شاعر با تکیه بر جایگاه انسانیت، جسورانه ادعا می‌کند که اگر فرشتگان، که نماد تقدس هستند، به پای این محبوب سجده کنند یا او را تکریم نمایند، امری کاملاً پذیرفتنی و دور از عیب است، چرا که زیباییِ این انسان، تجلی‌گاه کمال الهی است.

معنای روان

چون تویی از نسل آدم گشت پیدا نیست عیب گر فرشته بوسه بربای منی آدم زند

وقتی که انسانی چون تو با این کمالات از نسل آدم پدید آمده است، جای هیچ ایراد و تعجبی نیست که فرشتگانِ درگاه الهی، بر پای تو بوسه زنند و تو را تکریم کنند.

نکته ادبی: عبارت 'بوسه بر پای کسی زدن' کنایه از نهایتِ تسلیم، تواضع و کرنش در برابر مقام و زیباییِ معشوق است.

آرایه‌های ادبی

تلمیح نسل آدم و فرشته

اشاره به ماجرای خلقت آدم و سجده فرشتگان بر او در فرهنگ دینی که شاعر آن را برای مقام محبوب بازخوانی کرده است.

اغراق فرشته بوسه بر پای منی آدم زند

بزرگ‌نمایی شأن و مرتبه معشوق تا حدی که فرشتگان را به کرنش وامی‌دارد.