دیوان اشعار - غزلیات (گزیدهٔ ناقص)
گزیدهٔ غزل ۲۸۵
امیرخسرو دهلویدرک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این ابیات بیانگر شدت عشق و دلبستگی بیقید و شرط عاشق به معشوق است. شاعر معتقد است که ملامتگران به دلیل بیبصیرتی و ندیدن جمال یار، دست به طعنه میزنند و اگر چشم حقیقتبین داشتند، هرگز چنین نمیکردند.
در بخش دوم، شاعر بر وفاداری خود تأکید میورزد. در حالی که دیگران، عاشقِ رنجدیده و درمانده را به حال خود رها کردهاند، او همچنان بر سرِ عهد و مهر خویش ایستاده و به هیچروی، حتی از غم مردم نیز دست نمیشوید و به آنان پشت نمیکند.
معنای روان
کسانی که به خاطر عشق ورزیدن به تو، عاشقان را سرزنش میکنند، باید آنها را بخشید و به حال خود واگذاشت؛ چرا که آنها هنوز جمال و زیبایی تو را ندیدهاند و از این رو، حقیقت حال عاشقان را درک نمیکنند.
نکته ادبی: واژه «معذور» به معنای کسی است که برایش عذری پذیرفته شده و مورد بخشایش است. ترکیب «رخت» شامل ضمیر متصل «ت» به معنای «روی تو» است که از ویژگیهای زبانی متون کلاسیک است.
من هرگز از عشق تو و همچنین از غم و رنج مردم دست برنمیدارم و از آنها دلسرد نمیشوم، هرچند که همه مردم، مرا که شکستهدل و بیقرار هستم، رها کرده و از من دوری جستهاند.
نکته ادبی: «دست از کسی شستن» کنایه از رها کردن، ناامید شدن و دوری جستن است. «شکسته» در اینجا استعاره از دلی رنجور و روحی آزرده است.
آرایههای ادبی
به معنای رها کردن، قطع امید کردن و بیتفاوت شدن نسبت به کسی یا چیزی.
تقابل میان وفاداری و پایداری عاشق با بیوفایی و پشتکردن مردم به او برای برجستهسازی استقامت در عشق.
اشاره به کل وجود و جمال معشوق که عامل اصلی کشش و عشق است.