دیوان اشعار - غزلیات (گزیدهٔ ناقص)
گزیدهٔ غزل ۲۵۰
امیرخسرو دهلوی
گرنه زنجیر دل از طرهٔ خوبان کردند
زلف لیلی ز چه رو سلسلهٔ مجنون شد؟
درک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این شعر با زبانی پرسشگرانه و عاشقانه، به توصیفِ پیوند ناگسستنی میان زیباییِ معشوق و اسارتِ قلبِ عاشق میپردازد. شاعر در پیِ اثباتِ این نکته است که زیباییهای ظاهری معشوق، همچون دامی برای به بند کشیدنِ دلهای مشتاقان عمل میکنند و گرفتاریِ مجنون در بندِ زلفِ لیلی، خود سندی است بر این مدعا.
معنای روان
گرنه زنجیر دل از طرهٔ خوبان کردند
زلف لیلی ز چه رو سلسلهٔ مجنون شد؟
اگر گیسوانِ دلربایِ خوبان و زیبارویان، وسیلهای برای به زنجیر کشیدنِ دلهای عاشقان نیست، پس دلیلِ آنکه زلفِ لیلی به زنجیر و بندِ اسارتِ مجنون بدل گشت، چیست؟
نکته ادبی: طرّه به معنای زلفی است که بر پیشانی میافتد. سلسله در اینجا به معنای زنجیر و نماد اسارت است.
آرایههای ادبی
استعاره
زنجیر دل
زلف معشوق به زنجیری تشبیه شده که دل عاشق را به اسارت میکشد.
تلمیح
لیلی و مجنون
اشاره به داستان عشقی مشهور ادبیات فارسی.
حسن تعلیل
کل بیت
شاعر با طرح پرسشی ظریف، دلیلی زیبا و خیالانگیز برای گرفتاری مجنون در بند زلف لیلی میآورد.