دیوان اشعار - غزلیات (گزیدهٔ ناقص)
گزیدهٔ غزل ۲۴۷
امیرخسرو دهلویدرک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این بیت با بهرهگیری از تصویری نجومی و لطیف، به بیان تواضع و تقاضای عاشق میپردازد. شاعر در پی آن است که به معشوق اطمینان دهد که توجه و مهرورزی او به یک عاشق ناچیز، نه تنها موجب کاهش قدر و منزلت او نمیشود، بلکه جلوهای از بخشندگی اوست؛ همانگونه که تابش مهتاب بر زمین، از روشنایی و کمال ماه نمیکاهد و آن را زخمی نمیکند.
معنای روان
اگر پرتویی از زیباییِ چهرهات بر ما بتابد و توجهی به ما کنی، چرا ناراحت و آزرده میشوی؟ مگر نه این است که تابشِ نورِ ماه بر روی زمین، باعث زخمخوردگی یا نقصِ ماه نمیشود؟
نکته ادبی: در این بیت 'تاب' به معنای پرتو و فروغ است و 'افگار' صفت فاعلی به معنای مجروح و زخمی است که در تقابل با تابشِ ماه، برای نشان دادن عدم آسیبدیدگی معشوق به کار رفته است.
آرایههای ادبی
شاعر چهره معشوق را به ماه تشبیه کرده است تا بر درخشش و بلندی مقام او تأکید کند.
شاعر با استدلالی شاعرانه، دلیلِ بیاعتنایی معشوق را با مثالِ مهتاب که از تابیدن بر زمین آسیب نمیبیند، به چالش میکشد تا او را به توجه وادار کند.