دیوان اشعار - غزلیات (گزیدهٔ ناقص)

امیرخسرو دهلوی

گزیدهٔ غزل ۲۰۱

امیرخسرو دهلوی
سر زلفت مترس بر باد خواهد داد میدانم که رسوا می شود دزدی که در مهتاب می گردد

درک و برداشت

هوش مصنوعی

درون‌مایه و پیام

این بیت به موضوع اجتناب‌ناپذیری فاش شدن رازها می‌پردازد. شاعر با ظرافت بیان می‌کند که هیچ رازی، حتی اگر پنهان نگاه داشته شود، از دید حقیقت و گذر زمان مصون نخواهد ماند. فضای شعر، فضایی حاکی از تسلیم در برابر سرنوشت و آگاهی از این نکته است که عشق پنهانی، همانند دزدی در شب مهتابی، دیر یا زود برای همه آشکار خواهد شد.

معنای روان

سر زلفت مترس بر باد خواهد داد میدانم که رسوا می شود دزدی که در مهتاب می گردد

می‌دانم که راز نهفته در گیسوی تو سرانجام فاش و آشکار خواهد شد؛ چرا که درست همانند دزدی که در روشنایی ماه قدم می‌گذارد و رسوا می‌شود، هر راز پنهانی نیز در گذر زمان ناگزیر برملا می‌گردد.

نکته ادبی: سر زلف در ادبیات کلاسیک کنایه از راز نهان است. بر باد دادن در اینجا به معنای فاش کردن و در معرض عموم قرار دادن است. مهتاب نماد آشکارگی و راستی است که پرده از نیت‌های پنهان برمی‌دارد.

آرایه‌های ادبی

تمثیل دزدی که در مهتاب می‌گردد

شاعر برای اثبات این نکته که راز پنهان نمی‌ماند، دزدی را مثال می‌زند که در روشنایی مهتاب دست به کار می‌شود و لاجرم گرفتار می‌آید.

کنایه بر باد دادن

کنایه از فاش کردن راز و رسوایی.