دیوان اشعار - غزلیات (گزیدهٔ ناقص)
گزیدهٔ غزل ۱۹۸
امیرخسرو دهلویدرک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این دو مصراع بر اصلِ میانهروی و رعایتِ اعتدال در رفتار و گفتار تأکید میورزند. شاعر توصیه میکند که آدمی باید در بیان سخن و انجامِ کارها، ظرفیت و توانایی خود و دیگران را در نظر بگیرد تا از افراط و تفریط که مایه آسیب است، دوری گزیند.
مفهومِ کلی حاکی از آن است که زیادهروی در هر امری، حتی در امور به ظاهر ساده، میتواند جان و روان آدمی را بیازارد و زندگی را دشوار کند.
معنای روان
به اندازهای سخن بگو که من توانایی شنیدن و تحملِ آن را داشته باشم و آرامشِ زندگیام برهم نخورد.
نکته ادبی: واژه زیستن در اینجا به معنای تاب آوردن و سپری کردن عمر در آرامش و تعادل است.
آرایههای ادبی
کنایه از وارد کردنِ فشار، درد یا تندیِ بیش از حد که تاب و توانِ آدمی را میستاند و او را آزرده میکند.
استفاده از ساختار دستوری مشابه در آغاز هر دو مصراع برای تأکید بر اهمیتِ رعایتِ اندازه و نسبت در گفتار و عمل.