دیوان اشعار - غزلیات (گزیدهٔ ناقص)

امیرخسرو دهلوی

گزیدهٔ غزل ۱۵۰

امیرخسرو دهلوی
مشنو سخن عاشقی از هرزه زبانان کاین کار دلست ای پسر و کار زبان نیست

درک و برداشت

هوش مصنوعی

درون‌مایه و پیام

این بیت بر اصالت تجربه‌ی درونی در مقوله‌ی عشق تأکید دارد و هشدار می‌دهد که عشق، کالایی نیست که در بازارِ گفتار و سخن‌پردازیِ افرادِ بی‌مایه و هرزه‌گو یافت شود.

شاعر با لحنی ناصحانه، مخاطب را متوجه این حقیقت می‌کند که عشق، امری کاملاً قلبی و درونی است و با زبان‌بازی‌های سطحی، هیچ‌گونه سنخیتی ندارد.

معنای روان

مشنو سخن عاشقی از هرزه زبانان کاین کار دلست ای پسر و کار زبان نیست

گوش سپردن به سخنانی که درباره عشق از زبان افراد سبک‌سر و بیهوده‌گو جاری می‌شود، بی‌فایده است؛ چرا که عشق، پیوندی قلبی و درونی است و هرگز به ساحتِ زبان و گفتار تن نمی‌دهد.

نکته ادبی: عبارت «هرزه زبانان» صفت جانشین اسم است برای کسانی که بدون درک عمیق، سخن‌پردازی می‌کنند. واژه «دل» در تقابل با «زبان» در اینجا تمثیلی از «معرفتِ حضوری» در مقابل «دانشِ حصولی و سطحی» است.

آرایه‌های ادبی

تضاد دل و زبان

قرار گرفتنِ «دل» به عنوان مرکزِ احساس و «زبان» به عنوان ابزارِ بیان، برای نشان دادن تفاوت میانِ حقیقتِ عشق و صورتِ ظاهریِ آن.

خطاب ای پسر

استفاده از لحن پندآموز برای برقراری ارتباط نزدیک‌تر با مخاطب و تأکید بر جنبه آموزشی بودن متن.