دیوان اشعار - غزلیات (گزیدهٔ ناقص)
گزیدهٔ غزل ۱۳۱
امیرخسرو دهلوی
زلفت سرو پا شکسته زان است
کز سرو بلند اوفتادست
درک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این بیت در فضایی عاشقانه و با استفاده از تخیل شاعرانه، به توصیف موهای بلند و پریشان معشوق میپردازد. شاعر در این تصویرسازی، گیسوان را به سروی تشبیه کرده که به دلیلِ فروافتادن از بلندای قامت یا سرِ معشوق، شکسته و خمیده به نظر میرسد و این تشبیه، لطافت و زیباییِ گیسویِ آویخته را به تصویر میکشد.
معنای روان
زلفت سرو پا شکسته زان است
کز سرو بلند اوفتادست
گیسوان تو همانند سروی است که پاهایش شکسته باشد؛ دلیل این حالت آن است که از بالای سروِ بلند قامتِ تو فرو افتاده و آویزان شده است.
نکته ادبی: در این بیت، گیسوان به سروی تشبیه شده که از قامت (سرو بلند) جدا شده و فروافتاده است. صفت پا شکسته کنایه از خمیدگی و آویختگی مو است.
آرایههای ادبی
تشبیه
زلفت سرو پا شکسته
تشبیه گیسوانِ معشوق به سروِ شکسته برای نشان دادنِ حالتِ فروافتادگی و خمیدگیِ موها.
استعاره
سرو بلند
استعاره از قد و قامتِ بلندِ معشوق که گیسو از آن سرچشمه میگیرد و فرو میافتد.