دیوان اشعار - غزلیات (گزیدهٔ ناقص)

امیرخسرو دهلوی

گزیدهٔ غزل ۱۲۵

امیرخسرو دهلوی
جانم فدای زلف تو آندم که پرسمت کاین چیست موی بافته ؟ گویی که دام تست

درک و برداشت

هوش مصنوعی

درون‌مایه و پیام

این بیت بیانگر غرق شدن عاشق در زیبایی‌های ظاهری معشوق است. شاعر با لحنی شوریده و تسلیم‌وار، موی معشوق را به دامی تشبیه می‌کند که در آن گرفتار شده است. این تصویرسازی لطیف، پیوند میان عشق و اسارت داوطلبانه را نشان می‌دهد که در آن عاشق نه تنها از بندِ معشوق هراسی ندارد، بلکه با کمال میل جان خود را در این مسیر فدا می‌کند.

معنای روان

جانم فدای زلف تو آندم که پرسمت کاین چیست موی بافته ؟ گویی که دام تست

جان من فدای آن لحظه‌ای باد که از تو می‌پرسم این موهای بافته شده چیست و تو پاسخ می‌دهی که این دامی برای گرفتار کردن من است.

نکته ادبی: در این بیت، واژه «دام» استعاره از پیچ و تاب گیسوی معشوق است که عاشق را به خود جذب و گرفتار می‌کند. «آندم» به معنای آن لحظه است و ترکیب «زلف تو» نماد کمالِ زیبایی و در عین حال دشواریِ راه عشق است.

آرایه‌های ادبی

تشبیه موی بافته - دام

شاعر زلف و گیسوی معشوق را به دامی تشبیه کرده که عاشق در آن گرفتار شده است.

کنایه جانم فدای

کنایه از نهایتِ عشق، ارادت و قربانی کردن تمام وجود در راه محبوب.