دیوان اشعار - غزلیات (گزیدهٔ ناقص)

امیرخسرو دهلوی

گزیدهٔ غزل ۱۰۹

امیرخسرو دهلوی
به سرو باغ که بیند کنون که در هرباغ هزار سرو بهر گوشه ای خرامان است

درک و برداشت

هوش مصنوعی

درون‌مایه و پیام

این بیت، ستایشِ زیباییِ انسان‌ها و برتریِ جلوه‌های جمالِ بشری بر زیبایی‌های طبیعت است. شاعر با نگاهی نکته‌سنج، زیباییِ خرامانِ یاران را به سروهای باغ تشبیه کرده و چنان از کثرت و جلوه‌گری آنان سخن می‌گوید که زیباییِ درختانِ باغ در برابرشان رنگ می‌بازد.

معنای روان

به سرو باغ که بیند کنون که در هرباغ هزار سرو بهر گوشه ای خرامان است

اکنون که در هر گوشه و کنارِ باغ، هزاران زیبا رویِ سروقامت با ناز و وقار در حالِ خرامیدن هستند، دیگر چه کسی به سروِ معمولیِ باغ توجه می‌کند و زیباییِ آن را می‌بیند؟

نکته ادبی: واژه «سرو» در ادبیات کلاسیک فارسی نماد و استعاره از قامت بلند و موزون معشوق است. «خرامان» نیز به معنای با ناز و وقار راه رفتن است که در اینجا بر زیباییِ حرکات معشوق تأکید دارد.

آرایه‌های ادبی

استعاره سرو

شاعر واژه سرو را برای توصیف قامت بلند و موزونِ زیبا رویان به کار برده است.

مبالغه هزار سرو

استفاده از عدد هزار برای نشان دادنِ کثرتِ زیبایی و تعدادِ بسیارِ زیبا رویان در باغ.

استفهام انکاری به سرو باغ که بیند

پرسشی که پاسخ آن منفی است؛ به این معنا که دیگر کسی به سرو باغ توجهی ندارد.