آی واژه

(رِ) ۱- (ص.) بی خانمان، دربه در. ۲- گم گشته. ۳- فراری. ۴- پراکنده، پریشان. ۵- (اِ.) ستم، آزار.

(رِ)

۱- (ص.) بی خانمان، دربه در.

۲- گم گشته.

۳- فراری.

۴- پراکنده، پریشان.

۵- (اِ.) ستم، آزار.

[رَ / رِ] (ص) آوار. از وطن دورافتاده. سرگردان. دَربِدر. غریب :
ایا گم شده بخت و بیچارگان
همه زار و غم خوار و آوارگان.فردوسی.
که آوارهء بدنشان رستم است
که از روز شادیش بهره کم است...فردوسی.
بدو گفت کز خانه آواره ام
از ایران یکی مرد بیواره ام.اسدی.
نام و صیتت رونده همچو مثل
خصمت آواره در جهان چو سمر.
شرف شفروه.
ما و مجنون همسفر بودیم در دشت جنون
او بمطلب ها رسید و ما هنوز آواره ایم.؟
|| از وطن بیرون کرده. مُبعد. اخراج شده. منفی از بلد. مجلوّ از وطن :
ترا از خان مان آواره کردند
مرا بی دختر و بیچاره کردند.
(ویس و رامین).
ور دوستار آل رسولی تو
از خانمان کنندت آواره.ناصرخسرو.
محمدبن زید را با حشم به کهستان اِصفهبد فرستاد و او را آواره کردند بیچاره شد هر روز برای اَمان قاصد میفرستاد. (تاریخ طبرستان).
|| گم گردیده. بی نام ونشان :
نشانی ندادش کس اندر جهان
بدانگونه آواره شد ناگهان.فردوسی.
بباید چو جمشید آواره گشت
که بنْهیم سر جمله در کوه و دشت.فردوسی.
آوارهء طلب را خضر است هر گیاهی
کشتی شکستگان را هر موج ناخدائیست.
صائب.
|| گریخته :
یکی داستان زد گَوی از نخست
که پرمایه آنکس که دشمن نجست
چو بدخواه پیش آیدت کشته به
گر [ یعنی یا ] از جنگ آواره برگشته به.
فردوسی.
به دُمّ گریزندگان شب مپوی
چو دشمن شد آواره بیشش مجوی.اسدی.
|| پراکنده. پریشان. متفرق. گریزان. گریزانده. رانده. تار و مار : دیالم گفتند این جایگاه نیکوست ما را دستوری ده تا اول بر پیادگان اصفهبد قارن زنیم ایشان را برداریم که در این موضع چون پیاده شکسته شود سوار هیچ بدست ندارد. حسن زید رخصت داد بیامدند و پیاده را آواره کرده و چیرگی یافته و ... (تاریخ طبرستان). چون وشمگیر خبر یافت ناگاه تاختن بسر ایشان برد و آواره گردانید. (تاریخ طبرستان). و اصفهبد علاءالدوله حسن را با جمله حشم بشکست و آواره کرد. (تاریخ طبرستان). || خراب، مقابل آباد : و گفتند این چیست تو میکنی بهرزه ولایت خویشتن خراب و آواره کردی و با چندان حق که سلطان با تو دارد عصیان پیش گرفتی. (تاریخ طبرستان). || (اِ) ظلم. ستم. آزار. || تحقیق. یقین. (برهان). || آهن ریزه که هنگام سوراخ کردن نعل اسب و استر و مانند آن از نعل بیفتد. (برهان).(1)
- آوارهء افلاک؛ عرش. (بنقل مؤید از ادات).
- آواره بردن؛ بغربت بردن. سَبْی. اَسر :
چو دایه شد ز کار ویس آگاه
که چون آواره برد او را شهنشاه
جهان تاریک شد در دیدگانش...
(ویس و رامین).
- آواره شدن؛ دور شدن. گم شدن. ضایع شدن :
ز لشکر جهاندیدگان را بخواند
همه گفتنی پیش ایشان براند
ببینید گفت اینکه گشتاسب کرد
دلم کرد پردرد و سر پر ز گرد
بپروردمش تا برآورد یال
شد اندر جهان سرور بی همال
بدانگه که گفتم که آمد ببار
ز باغ من آواره شد میوه دار.فردوسی.
- آواره شدن (گردیدن) از تخت و گاه؛ از سلطنت دور ماندن. از تاج و تخت ماندن :
بایرانیان گفت پیروز شاه [ کیخسرو ]
که دشمن چو آواره گردد ز گاه
ز گیتی بر او نام و کام اندکیست
ورا مرگ با زندگانی یکیست.فردوسی.
- || از خانمان و وطن دور ماندن. سر در جهان نهادن.
- آواره شو!؛ گم شو!
(1) - این معنی در ذیل آوار نیز آورده شده است.

[رَ / رِ] (اِ) حساب. دفتر حساب. اوارجه. آمار. آماره. آوار که حسابهای پراکندهء دیوانی در آن نویسند :
بس دیر نمانده ست که ملک ملکان را
آرند بدیوان تو آواره و دفتر.معزی.

آواره

بی‌‌نام‌‌ونشان(ص): ئاوەوئاو، بەئاوداچوو‌و بەنانداخوراو، بێسەروشوێن، بێقوڵاغ، بێناو‏ونیشان، بێناو‏ونیشان‌ چووگ، تڕی‌‌‌بنگۆم(موهن1)، سەرگوم، شرت‏وگوم، کۆرەوه‌‏بوو، گومبووگ، گومەسار، مەرست، مەرگوجی، وەکتڕی‌‌بنگۆمێ(موهن1)، هامووتا،
پراکندە (ص): بڵاو، بەڵاڤ، پرژ، پڕژ، پڕژاو، پڕش، پڕشاو، پشان، پەخشان، پەرْژ، پەرژ، پەرژ‏و‏بڵاو، تارومار، تامه‌تام، جیاجیا، چرژ، چرڤر، خوەخسان، دانگو، شپرزە، شپرزیاگ، شپڕێو، شه‌‏پرزە، شه‌‏پڕێو، شه‌‏پل، شەرپەزە، کوڵۆپانە، گژۆلە، لێک‏جیا، وڵاو، وەڵاو، هاویر،
تبعیدی (ص): تاراو، تەرکەوڵات، دوورخرا‌‏وە، دوورەشار، سرگوون، شاربەدەر، شەرەدەر، لەوڵاتی‌‌‌ خۆ دەرکراو،
دربدر(ص): ئاپۆڕە، ئاشۆرە، ئاڤەڕێ، ئاڤی، ئاوارە، ئاوەکی، ئه‌بداڵ، ئەراگێڵ، ئەراگیل، ئەڕاگیل، ئەڤداڵ، ئەڵوەدا، ئەوارە، ئەوداڵ، باشیل، باشیلا، باوەژۆ، باهیر، بەرەزە، بەڕیدە، بەلەسە، بەلەنگاز، بێ‌پشتیوان، بێجە، بێچارە، بێدەره‌تان، بێشانس، بێشەنس، بێ‌لانە، بێلێفە، بێ‌‌هێلانە، بێ‌یانە، پەڕاگەندە، پەرگەنە، پەڕه‌‏تەوازە، پەڕەوازە، پەڕیوەیهەندەران، پەشێو، پێخاس، تار، تاراو، تاریاگ، ترافیاگ، ترافیدە، ترافیە، تڕاڤیە، توخس، توڕوندی، توین، تەرکەوڵات، تەروەنە، تەرە، تەرەکەمە، تێماو، تێنوارە، چەرخچی، چەنەقۆمیا، چەواشە، خوێڕی، خێڕۆ، داماو، دەربەدەر، دەروەدەر، دەروێش، ڕاتوول، ڕاماو، ڕامای، ڕه‌‏بەن، ڕ‏‏‏ەهندە، ڕ‏‏‏ەهندە، ڕەهەننە، ڕەهەنە، ڕیتاڵ، ڕیتاڵە، سادار، سڕگوم، سەرگندان، سەرگوم، سەرگەردان، سەرلێشێواو، شارانگەڕ، شەوی، شەویلکە، عه‌‏بدال، عه‌‏بداڵ، عەڤدال، عەوداڵ، قەوچە، کەرسەلە، کەلنەوەن، گاڤقەڵیش، گومڕا، گەڕانۆ، گەوشەک، لاپۆڕە، لانەواز، لوونەواز، لەقووندەرکان، لەوچە، لێقەڵماو، لێقەوماو، ماڵ بەکۆڵ، ماڵبەکۆڵەوە، مشەخ، مشەخت، مەرژیر، وەیلان، وێڵ، هاوی، هەترە، هەتڵە، هەردەگێڵ، هەرزەگەڕ، هەرزەگەرد، هەروەکەرد، هەڤدار، هەڵوەدا، هەڵه‌‏تە، هەوداڵ، هێوەلەک،
ستم(ا): ئائلی، ئایلی، ئەغز، بەدکاری، بەذکاری، بێئینسافی، بێبەزەییایه‌تی، بێبەزەیێتی، بێدادی، بێڕوحمی، بێڕەحمی، پستووری، پەلاماردەری، پیاوخۆری، پیاوکوژی، پێبەری، پێستووری، تەعەدا، جەور، چه‌پگەری، چه‌پگەردی، چەوسێنەری، خۆرتی، خوونخواری، خوێنخواری، خوێنخۆری، خوێنڕێژی، خوێنکاری، خوێنکەری، خوێنمژی، خوێنەخواری، خوێنەخوارەیی، خوێنێتی، خووینییایه‌تی، خەسم، دڵپیسی، دلتارێتی، دڵتاریکی، دڵڕەشی، دڵڕەقی، دڵسەختی، دڵسیاوی، دڵهْشْکی، دەستدرێژکەری، دەستدرێژی، دەسدرێژی، دەڤلْخوینی، زاڵمایه‌‏تی، زاڵمه‌‏تی، زالمکی، زاڵمێنی، زاڵمی، زالمەیی، زڵم، زۆرداری، زۆرکاری، زەراڤی، زۆریکردن، زوڵم، زێڵسیاوی، زینات، زیناتکاری، زیندیخۆری، ستەم، ستەمکاری، ستەمگەری، عایلی، غەداری، غەنزیلی، قاتڵی، قاتیلی، قاندڕی، کوژەری، گووج، گووجیکاری، لامەزه‌‏بی، له‌‏تم، لەعینی، ماڕزی، ماڕسی، مرۆڤکوژی، میرکوژی، ناحەق، ناحەقی، ناهەق، ناهەقی، نەقڵ، نەقڵە، نەهەقەی، ونرێژی، ونوەری، ووندەری، وەحشییایه‌تی، هوونڕێژی، هەڵەمارکەری،

ئه‌راگێڵ,ئه‌وداڵ,ئه‌ڵوه‌دا,به‌ره‌زه‌,بێلیڤه‌,په‌ڕته‌وازه‌,ترافیه‌,تێنواره‌

آواره ,

ریشه لغت:
فارسی
آوایش:
/آواره/
صفت:
آواره
1. آنکه از (وطن) یا شهر و خانه خود جدا شده و دور افتاده است و مسکن و اقامتگاه ثابتی ندارد.
2. بی‌خانمان، در به در. گم گشته. فراری. کهن واژه:
3. آواره ممکن است در (زبان معیار باستان) به دو بخش یا کلمه (آ) - (واره) قابل تجزیه باشد؛ که تفاوت آن با (آوار) وجود فقط حرف «ه» ربطی دهنده است.

فرهنگ بزرگ سخن

آواره ، یک فرد بی‌خانمان برای دورهٔ درازمدت است که به عنوان یک ولگرد سرگردان از جایی به مکان دیگر سفر می‌کند و به‌طور سنتی در تمام طول سال پیاده‌روی می‌کند.