آسا
معنی
(اِ.) خمیازه، دهان دره.
جست و جوی دقیق
آسا
فرهنگ معین
(اِ.) خمیازه، دهان دره.
آسا
فرهنگ معین
(اِ.)
۱- زیب، زینت.
۲- وقار، تمکین.
۳- طرز، روش.
۴- پسوندی است که شباهت را میرساند مانند: رعدآسا.
۱- زیب، زینت.
۲- وقار، تمکین.
۳- طرز، روش.
۴- پسوندی است که شباهت را میرساند مانند: رعدآسا.
آسا
فرهنگ دهخدا
(اِ) گشاده شدن طبیعی دهان آدمی است بصورتی خاص از غلبهء خواب یا ملال و یا شراب زدگی و یا پاره ای بیماریها. پاسک. باسک. دهان دره. دهن دره. دهن در. خمیازه. بیاستو. هاک. خامیازه. فاژ. فاژه. خامیاز. ثوباء. تثاوُب. آهنیابه :
چنان نمود بما دوش ماه نو دیدار
چو یار من که کند گاه خواب خوش آسا.
بهرامی.
و از این گفته اند که عطسهء بر وقت سخن، گوای باشد براستی، که اندر خبر است که عطسه از فرشته است و آسا کشیدن از شیطان. (کیمیای سعادت).
و فعل آن کردن و کشیدن است.
|| زیور. زیب. آرایش. زینت :
بامّید قبولت بکر فکرم
چو بهر یوسف مصری زلیخا
بانواع نفایس خویشتن را
بسان نوعروسی کرده آسا.عسجدی.
|| وقار. ثبات. تمکین. آهستگی :
پیوسته همی شتاب و تمکین
ای شاه که طاعتت بود فرض
از عزم تو چرخ میکند وام
زآسای تو میکند زمین قرض.ملقابادی.
زور بستاند تدبیر تو از پنجهء شیر
کبر بیرون کند آسای تو از طبع پلنگ.
مختاری.
سرو اگر با قدّ رعنای تو هم بالاستی
کی چنان مطبوع و خوش اندام و باآساستی؟
ابن یمین.
- به آسا؛ بطوری که باب است. به قسمی که معمول و رسم است. آلامُد. به اَندام :
ببین که صنعت استاد رستهء کرمش
چگونه دوخت به آسا قبای تربیتم.ابن یمین(1).
|| طرز. روش. قاعده. قانون. || هیبت و صلابت. (برهان قاطع).
- برآسایِ؛ مانندِ. بمنزلهء :
ورا خواندی هر زمان اردشیر
که گوینده مردی بد و یادگیر
برآسای دستور بودی ورا
همان نیز گنجور بودی ورا.فردوسی.
(1) - در فرهنگها معنی هیبت و صلابت و قاعده و روش نیز باین کلمه داده اند بتناسب پاره ای از شواهد فوق، لکن صواب نیست.
چنان نمود بما دوش ماه نو دیدار
چو یار من که کند گاه خواب خوش آسا.
بهرامی.
و از این گفته اند که عطسهء بر وقت سخن، گوای باشد براستی، که اندر خبر است که عطسه از فرشته است و آسا کشیدن از شیطان. (کیمیای سعادت).
و فعل آن کردن و کشیدن است.
|| زیور. زیب. آرایش. زینت :
بامّید قبولت بکر فکرم
چو بهر یوسف مصری زلیخا
بانواع نفایس خویشتن را
بسان نوعروسی کرده آسا.عسجدی.
|| وقار. ثبات. تمکین. آهستگی :
پیوسته همی شتاب و تمکین
ای شاه که طاعتت بود فرض
از عزم تو چرخ میکند وام
زآسای تو میکند زمین قرض.ملقابادی.
زور بستاند تدبیر تو از پنجهء شیر
کبر بیرون کند آسای تو از طبع پلنگ.
مختاری.
سرو اگر با قدّ رعنای تو هم بالاستی
کی چنان مطبوع و خوش اندام و باآساستی؟
ابن یمین.
- به آسا؛ بطوری که باب است. به قسمی که معمول و رسم است. آلامُد. به اَندام :
ببین که صنعت استاد رستهء کرمش
چگونه دوخت به آسا قبای تربیتم.ابن یمین(1).
|| طرز. روش. قاعده. قانون. || هیبت و صلابت. (برهان قاطع).
- برآسایِ؛ مانندِ. بمنزلهء :
ورا خواندی هر زمان اردشیر
که گوینده مردی بد و یادگیر
برآسای دستور بودی ورا
همان نیز گنجور بودی ورا.فردوسی.
(1) - در فرهنگها معنی هیبت و صلابت و قاعده و روش نیز باین کلمه داده اند بتناسب پاره ای از شواهد فوق، لکن صواب نیست.
آسا
فرهنگ دهخدا
(پسوند) اَسا. ادات تشبیه است. مثل. مانند. گون. گونه. شبه. وار. سان. سا. نظیر. شکل. صفت: آسمان آسا. بحرآسا. پادشاه آسا. پیل آسا. ترک آسا. خاقانی آسا. خورآسا. دلیرآسا. دودآسا. راهب آسا. رعدآسا. زمین آسا. ساسیاآسا. شیرآسا. عندلیب آسا. فلک آسا. مریدآسا. مهرآسا. یهودآسا :
عدوی او شود روباه بددل
چو شیرآسا خرامد او بمیدان(1).شهید.
در بدیّ و گدی توئی منحوس
ساستاسا و ساسیاآسا.فرالاوی.
بزم خوب تو جنه المأوی
مَثَلِ ساقی تو حورآسا.خفاف.
عزم و حزمش به جنبش و بسکون
آسمان باشد و زمین آسا.ابوالفرج رونی.
بگیر قبضهء شمشیر عدل و جنبش کن
بگرد گرد همه هند پادشاه آسا.مسعودسعد.
جان بکف برنه و دلیرآسا
قصد این راه کن در او ماسا.سنائی.
از کس و ناکس ببر خاقانی آسا در جهان
هیچ صاحب درد را صاحب دوائی برنخاست.
خاقانی.
صبحدم چون کِلّه بندد آه دودآسای من
چون شفق در خون نشیند چشم شب پیمای من.
خاقانی.
فلک کج روتر است از خط ترسا
مرا دارد مسلسل راهب آسا.خاقانی.
(1) - ن ل: شود بدخواه تو... چو شیرآسا تو بخرامی...
عدوی او شود روباه بددل
چو شیرآسا خرامد او بمیدان(1).شهید.
در بدیّ و گدی توئی منحوس
ساستاسا و ساسیاآسا.فرالاوی.
بزم خوب تو جنه المأوی
مَثَلِ ساقی تو حورآسا.خفاف.
عزم و حزمش به جنبش و بسکون
آسمان باشد و زمین آسا.ابوالفرج رونی.
بگیر قبضهء شمشیر عدل و جنبش کن
بگرد گرد همه هند پادشاه آسا.مسعودسعد.
جان بکف برنه و دلیرآسا
قصد این راه کن در او ماسا.سنائی.
از کس و ناکس ببر خاقانی آسا در جهان
هیچ صاحب درد را صاحب دوائی برنخاست.
خاقانی.
صبحدم چون کِلّه بندد آه دودآسای من
چون شفق در خون نشیند چشم شب پیمای من.
خاقانی.
فلک کج روتر است از خط ترسا
مرا دارد مسلسل راهب آسا.خاقانی.
(1) - ن ل: شود بدخواه تو... چو شیرآسا تو بخرامی...
آسا
فرهنگ دهخدا
(نف مرخم) مخفف آسای. آسایش دهنده. آسایش گیرنده: تن آسا. جان آسا. دل آسا. روان آسا. کم آسا :
کم آسا و دمساز و هنجارجوی
سبکیاب و آسان رو و تیزپوی(1).اسدی.
|| آراینده یا آسایش دهنده :
در گه کین معرکه آرای رزم
در دم عیش انجمن آسای بزم.کاتبی(2).
(1) - در صفت اسب.
(2) - کلمهء آسا و آسای گاهی امر است از آسایش :
تو فردا برآسای تا من سپاه
بیارم ز ایرانیان کینه خواه. فردوسی.
اسب چه طاقت تو دارد، زین بر مه نه
تخت چه درخور تو باشد، بر چرخ آسا.
رضی الدین نیشابوری.
بکش از راه جستجویش پا
از تک و پوی یک زمان آسا. رکن الدین بکرانی.
کم آسا و دمساز و هنجارجوی
سبکیاب و آسان رو و تیزپوی(1).اسدی.
|| آراینده یا آسایش دهنده :
در گه کین معرکه آرای رزم
در دم عیش انجمن آسای بزم.کاتبی(2).
(1) - در صفت اسب.
(2) - کلمهء آسا و آسای گاهی امر است از آسایش :
تو فردا برآسای تا من سپاه
بیارم ز ایرانیان کینه خواه. فردوسی.
اسب چه طاقت تو دارد، زین بر مه نه
تخت چه درخور تو باشد، بر چرخ آسا.
رضی الدین نیشابوری.
بکش از راه جستجویش پا
از تک و پوی یک زمان آسا. رکن الدین بکرانی.
آسا
فرهنگ نامها
[دختر] آسودن ؛ آسایش دهنده ، وقار ، ثبات ، آراینده ؛ (در قدیم) شکل و شمایل
آسا
واژهنامه کاوه (فارسی به کردی)
آسا
(ص/افا)
(افا): ئارامیدەر، حەسێن، حەسێنەرەوە، حەسێنەوە،
(افا): ئیسراحهتکەر، ئیستیڕاحهتکەر، پشووگر، تێروتسەل، حەسەرەوە، خواپێداو، وچانگر،
(ا): باوشک، باوێشک، قەدجەرە، گرکەش، وەلایش، وێژە،
(ا): تەوز، چەک، خشر، خشروخاڵ، خشڵ، خەمڵ، ڕەوش، زەمبەر، زەنبەر، زەین،
(پسـ/ص): ئاسا (پریسا: پەریئاسا)، ئاسای، ئاسایی (مثل خودت: خۆت ئاسایی)، ئافتا، ئاماڵ، ئامتا، ئاواڵ، بار، باو، بهجۆری، بەربهەڤ، بەش، پاسنە، پێسە، پێل، تا، تار (وەهار هیلالتار وەروان قەراردا / غوڕڕەی شار شۆردلان دیاردا - مەولەوی)، تزبوور، تۆ، تۆف، تووز، تەخلیت، تەرح، تەرز، تەویر، جزم، جنس، جۆر، جۆری، جوور، جوون، چب، چوون، چاشنی، چون، چەشن، چەشنهت، چەشنی، چەشیت، ڕەنگ، زاناف، ژانر، شب، شبی، شهبی، شێوە، فەن، فەنا، فەننا، ڤەکە، ڤەکی، قواش، کسم، کەڵە (پا)، گۆر، گۆرهبا، گۆنە، گوهارتۆ، گوێن، گێن، لای، لف، لنگە، لۆ، لۆن، لهتەرح، لهتەرزی، لهجۆر، لهجوور، لەچەشنی، لەڕەنگ، لەڕەنگی، لەگوێن، لەگوێنەی، لەنگە، لەون، لەوێنە، لەوێنەی، لێچوو، مانەن، مانەند، مەرسەلا، مەیلەو، مینا، میناک، نفش، نۆتل، نۆلا، نەزم، نەوح، نەوع، نیزیکبە، نیشە، واش، وەک، وەکا، وەکۆک، وەکوو، وەکە، وەکی، وەکیەک، وەگ، وەن، وێچوو، وێنە، وێنەی، هامتا، هاوتا، هاوتەک، هاوجفت، هاوجووت، هاوشان، هنداق، هوول(پا)، هوولە (پا)، هەردە، هەروەک، هەروەکو، هەروەکی، هەروەکیەک، هەڤتا، هەڤجووت، هەڤری، هەم، هەمبەر، هەمپا، هەوتا، هێگوا، یەو، یەیی،
وقار (ص): حوزم، سەنگینیو پشوو لەسەرخۆیی، سەنگینیو گرانییمرۆ، عوزم، قورساخ، قورساغ، قورسایی، گرانی، موورکومایە، مەندی، مەنگی،
هیبت (ص): ئەندیش، ئەندێش، ئەندیشە، ئەنیش، ئەنێش، باک (ئەی خوای بێ باک)، بزد، بەعج، بیم، پاخ، پاخاڤ، پەروا، ترس، ترس ڕێنیشتن، ترسلێنیشتن، تۆقان، تۆقای، تۆقیان، تۆقین، تووشی ترسهاتن، تەرس ئەنەنیشتەی، جەفل، حەیبهت، حێوهت، خۆف، خووف، زنۆقچوون، زەندەقچوون، ساب، ساف، سام، ساو، ساویر، سڵکەردەی، سڵکردن، سوهن، عەیبهت، فەرْك، قورف، مهترسی، واهیمە، هاس، هەراس، هەراسە، هەیبهت، یاس،
(ص/افا)
(افا): ئارامیدەر، حەسێن، حەسێنەرەوە، حەسێنەوە،
(افا): ئیسراحهتکەر، ئیستیڕاحهتکەر، پشووگر، تێروتسەل، حەسەرەوە، خواپێداو، وچانگر،
(ا): باوشک، باوێشک، قەدجەرە، گرکەش، وەلایش، وێژە،
(ا): تەوز، چەک، خشر، خشروخاڵ، خشڵ، خەمڵ، ڕەوش، زەمبەر، زەنبەر، زەین،
(پسـ/ص): ئاسا (پریسا: پەریئاسا)، ئاسای، ئاسایی (مثل خودت: خۆت ئاسایی)، ئافتا، ئاماڵ، ئامتا، ئاواڵ، بار، باو، بهجۆری، بەربهەڤ، بەش، پاسنە، پێسە، پێل، تا، تار (وەهار هیلالتار وەروان قەراردا / غوڕڕەی شار شۆردلان دیاردا - مەولەوی)، تزبوور، تۆ، تۆف، تووز، تەخلیت، تەرح، تەرز، تەویر، جزم، جنس، جۆر، جۆری، جوور، جوون، چب، چوون، چاشنی، چون، چەشن، چەشنهت، چەشنی، چەشیت، ڕەنگ، زاناف، ژانر، شب، شبی، شهبی، شێوە، فەن، فەنا، فەننا، ڤەکە، ڤەکی، قواش، کسم، کەڵە (پا)، گۆر، گۆرهبا، گۆنە، گوهارتۆ، گوێن، گێن، لای، لف، لنگە، لۆ، لۆن، لهتەرح، لهتەرزی، لهجۆر، لهجوور، لەچەشنی، لەڕەنگ، لەڕەنگی، لەگوێن، لەگوێنەی، لەنگە، لەون، لەوێنە، لەوێنەی، لێچوو، مانەن، مانەند، مەرسەلا، مەیلەو، مینا، میناک، نفش، نۆتل، نۆلا، نەزم، نەوح، نەوع، نیزیکبە، نیشە، واش، وەک، وەکا، وەکۆک، وەکوو، وەکە، وەکی، وەکیەک، وەگ، وەن، وێچوو، وێنە، وێنەی، هامتا، هاوتا، هاوتەک، هاوجفت، هاوجووت، هاوشان، هنداق، هوول(پا)، هوولە (پا)، هەردە، هەروەک، هەروەکو، هەروەکی، هەروەکیەک، هەڤتا، هەڤجووت، هەڤری، هەم، هەمبەر، هەمپا، هەوتا، هێگوا، یەو، یەیی،
وقار (ص): حوزم، سەنگینیو پشوو لەسەرخۆیی، سەنگینیو گرانییمرۆ، عوزم، قورساخ، قورساغ، قورسایی، گرانی، موورکومایە، مەندی، مەنگی،
هیبت (ص): ئەندیش، ئەندێش، ئەندیشە، ئەنیش، ئەنێش، باک (ئەی خوای بێ باک)، بزد، بەعج، بیم، پاخ، پاخاڤ، پەروا، ترس، ترس ڕێنیشتن، ترسلێنیشتن، تۆقان، تۆقای، تۆقیان، تۆقین، تووشی ترسهاتن، تەرس ئەنەنیشتەی، جەفل، حەیبهت، حێوهت، خۆف، خووف، زنۆقچوون، زەندەقچوون، ساب، ساف، سام، ساو، ساویر، سڵکەردەی، سڵکردن، سوهن، عەیبهت، فەرْك، قورف، مهترسی، واهیمە، هاس، هەراس، هەراسە، هەیبهت، یاس،
آسا
واژهنامه هژار (فارسی به کردی)
ئاسا
آسا
واژهنامه آزاد ویکی پدیا
ریشه لغت:
فارسی
آوایش:
/آسا/
اسم:
آسا
1. (قدیمی): شکل و شمایل. خمیازه، دهاندره. زیب، زینت. وقار، تمکین.
2. پسوند و جزء پسین بعضی کلمههای مرکب است که شباهت را میرساند مانند: رعدآسا. برقآسا. فعل:
3. بن مضارع (آسودن). کهن واژه:
4. طرز، روش. (آس).
5. (لری): نام چوبی که در باور (لر)ها مقدس است.
فرهنگ لغت معین/ فرهنگ بزرگ سخن/ فرهنگ شمس
==زبان دیگر==
ریشه لغت:
زبان بهاری
آوایش:
/آس/آ/
اسم:
آسا
6. مترادف آویزانکن، بیاویز، آویختهکن در زبان فارسی که شاید قید محسوب شود.
7. :''رَخدِ یودِین آسا!
8. ::لباس را شستی آویزان کنحا!
فارسی
آوایش:
/آسا/
اسم:
آسا
1. (قدیمی): شکل و شمایل. خمیازه، دهاندره. زیب، زینت. وقار، تمکین.
2. پسوند و جزء پسین بعضی کلمههای مرکب است که شباهت را میرساند مانند: رعدآسا. برقآسا. فعل:
3. بن مضارع (آسودن). کهن واژه:
4. طرز، روش. (آس).
5. (لری): نام چوبی که در باور (لر)ها مقدس است.
فرهنگ لغت معین/ فرهنگ بزرگ سخن/ فرهنگ شمس
==زبان دیگر==
ریشه لغت:
زبان بهاری
آوایش:
/آس/آ/
اسم:
آسا
6. مترادف آویزانکن، بیاویز، آویختهکن در زبان فارسی که شاید قید محسوب شود.
7. :''رَخدِ یودِین آسا!
8. ::لباس را شستی آویزان کنحا!