آی واژه

[ په. ] (اِ)درختی است با چوبِ بسیار سخت، سیاه رنگ و گران بها.

[ په. ] (اِ)درختی است با چوبِ بسیار سخت، سیاه رنگ و گران بها.

چوب سنگ

(اِ) (از یونانی ابنس(1) و یا عبری هابن و یا آرامی آب نوسا) چوبی سیاه رنگ و سخت و سنگین و گرانبها از درختی به همین نام. و آن درخت شبیه بعناب است و ثمر آن مانند انگور زرد و باحلاوت، برگش چون برگ صنوبر و عریض تر از آن و خزان نمی کند و تخمش مانند تخم حنا. قسم هندی با خطوط سفید و قسم حبشی سیاه و صلب و املس. شیز. (ربنجنی). شیزی. شیزی، قسمی از آن تیره تر باشد و آن را آبنوس سیاه و ساسم خوانند. (زمخشری). و این قسم چون املس بود اجود اقسام آبنوس است. و قسمی روشن تر که آن را آبنوس سپید، آبنوس پیسه، ملمع و ملمعه گویند. چغ. ساج. (از زمخشری). رجوع به ساج شود :
ز آبنوس دری اندر او فراشته بود
بجای آهن، سیمین همه بش و مسمار.
ابوالمؤید بلخی.
بینی آن زلفینکان چون چنبر بالابخم
گر بلخج اندرزنی اکنون شود چون آبنوس (کذا).
طیان (از فرهنگ اسدی، خطی).
-پردهء آبنوس؛ کنایه از شب است :
پدید آمد آن پردهء آبنوس
برآسود گیتی ز آوای کوس.فردوسی.
-چون آبنوس؛ تیره. تار. اغبر. سیاه :
سپاهی که شد دشت چون آبنوس
بدرّید گوش پلنگان ز کوس.فردوسی.
تبیره برآمد ز درگاه طوس
زمین کوه تا کوه گشت آبنوس.فردوسی.
ز جوش سواران زرین کمر
ز بس تَرک زرین و زرین سپر
برآمد یکی ابر چون سندروس
زمین گشت از گرد چون آبنوس.فردوسی.
جهان پر شد از نالهء بوق و کوس
زمین آهنین شد سپهر آبنوس.فردوسی.
ز گردش هوا گشت چون سندروس
زمین سربسر تیره چون آبنوس.فردوسی.
چو زال آگهی یافت بربست کوس
ز لشکر زمین گشت چون آبنوس.فردوسی.
مکن ایمنی در سرای فسوس
که گه سندروس است و گه آبنوس.
فردوسی.
دریده درفش و نگون گشته کوس
رخ نامداران شده آبنوس.فردوسی.
برآمد ز درگاه بهرام کوس
رخ شید از گرد شد آبنوس.فردوسی.
(1) - ebenos

[دختر] (یونانی) چوبی سیاهرنگ و سخت و سنگین (گران بها) ؛ (در گیاهی) درختی هم خانواده با خرمالو که بیشتر در مناطق گرمسیری آسیا و آفریقا می‌رویَد ؛ شیز

آبنوس[ا] (ئاب نووس - ab nûs)درەختێکە لە هندو حەبەشە دەڕوێ، وەکو داگوێز گەورە دەبێ و لق و پۆپ داهاوێ، دارەکەی قورس و قایمە، پەڵەی رەشی پێوەیە، دوای بڕینەوەی ماوەیاک لە ئاوی دەخەن تا رەش ببێ.

آبنوس
(ا)حه‌‏بەنووس، عه‌‏بەنووس،

عه‌به‌نووس

آبنوس
آبنوس: ( آب نُو ـ س) دْرچکے کہ ھندوستان ءُ اپریکا ءَ بیت ـ دْرچک ئِے مزن بیت، دار ئِے سَنگین ءُ سکّ اِنت ءُ سْیاھیں پچّ ئِے مان چہ بُرّگ ءَ رند داں کہ دیر ءَ آپ ءِ تہ ءَ ئِے کن اَنت کہ زوراک ءُ سْیاہ ترّ اِیت ـ گْوش اَنت کہ دار ئِے آس ءَ کن ئے وشّیں بو کنت ـ گوں آپ ءَ سِیّینَگ بیت ءُ چمّ ءَ مانکشّگ بیت کہ شپکورَگ ءَ بارت، وَرَگ ءَ آبدست ءِ سِنگلُکاں رِیچ اِیت .

ریشه لغت:
پهلوی
ویکی‌پدیا|آبنوس
آوایش:
/آب/نوس/

اسم مرکب:
آبنوس
1. (گیاهی): درختی هم خانواده (خرمالو) که بیشتر در مناطق گرمسیری (آسیا) و (آفریقا) میروید؛ (شیز).
2. درختی است با چوبِ بسیار سخت، سیاه رنگ و گران بها.
3. :چو شد دشت بر گونه آبنوس ..... پراگنده گشتند (کاموس) و (توس)
4. چوبی است تیره‌رنگ با چگالی بسیار بالا که از آن در ساخت قطعات سازهای مختلف استفاده می‌شود.
5. آبْنُوس: در (گویش گنابادی) یعنی قرقره کردن مایعات در دهان ، جمع آوردن آب در دهان.

فرهنگ لغت معین
فرهنگ بزرگ سخن

آبنوس ممکن است به یکی از موارد زیر اشاره داشته باشد: * آبنوس (چوب) * آبنوس‌وار * آبنوس (گیاه) * آبنوس (مطبوعات) رده:صفحه‌های ابهام‌زدایی نام رایج گیاه