(اِ) (از یونانی ابنس(1) و یا عبری هابن و یا آرامی آب نوسا) چوبی سیاه رنگ و سخت و سنگین و گرانبها از درختی به همین نام. و آن درخت شبیه بعناب است و ثمر آن مانند انگور زرد و باحلاوت، برگش چون برگ صنوبر و عریض تر از آن و خزان نمی کند و تخمش مانند تخم حنا. قسم هندی با خطوط سفید و قسم حبشی سیاه و صلب و املس. شیز. (ربنجنی). شیزی. شیزی، قسمی از آن تیره تر باشد و آن را آبنوس سیاه و ساسم خوانند. (زمخشری). و این قسم چون املس بود اجود اقسام آبنوس است. و قسمی روشن تر که آن را آبنوس سپید، آبنوس پیسه، ملمع و ملمعه گویند. چغ. ساج. (از زمخشری). رجوع به ساج شود :

[ په. ] (اِ)درختی است با چوبِ بسیار سخت، سیاه رنگ و گران بها.

[دختر] (یونانی) چوبی سیاهرنگ و سخت و سنگین (گران بها) ؛ (در گیاهی) درختی هم خانواده با خرمالو که بیشتر در مناطق گرمسیری آسیا و آفریقا می‌رویَد ؛ شیز

ﺍﻣﺎﻡ ﺻﺎﺩﻕ ﻋﻠﻴﻪ ﺍﻟﺴﻼﻡ ﻣﯽ ﻓﺮﻣﺎﻳﻨﺪ: ﺁﺑﻨﻮﺱ ﺩﺭ ﺧﻮﺍﺏ,ﺩﻻﻟﺖ ﺑﺮ ﻛﺴﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﺻﻔﺎﺕ ﺳﺨﺖ ﮐﻮﺷﻲ ﺩﺍﺭﺩ ﺑﺮ ﺳﺮ ﭘﻴﻤﺎﻥ ﻣﺎﻧﺪﻥ ﻭ ﺑﻪ ﺛﺮﻭﺕ ﺭﺳﻴﺪﻥ ﻭ ﻏﻴﺮﻩ ﺑﻪ ﺍﻭ ﻣﺮﺑﻮﻁ ﻣﻲ ﺷﻮﺩ ﻣﺤﻤﺪ ﺍﺑﻦ ﺳﻴﺮﻳﻦ ﺑﺼﺮﯼ ﮔﻮﻳﺪ: ﺩﻳﺪﻥ ﺁﺑﻨﻮﺱ ﺩﺭ ﺧﻮﺍﺏ, ﻣﺮﺩﻱ ﺑﻮﺩ ﻛﻪ ﺩﺭ ﻛﺎﺭ ﺧﻮﻳﺶ ﺳﺨﺖ ﻭ ﻣﺤﻜﻢ, ﺍﻣﺎ ﺗﻮﺍﻧﮕﺮ ﻭ ﺑﺨﻴﻞ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺍﺯ ﻭﻱ ﭼﻴﺰﻱ ﺑﻪ ﻛﺲ ﻧﺮﺳﺪ ﺍﺑﺮﺍﻫﻴﻢ ﺑﻦ ﻋﺒﺪﺍﻟﻠﻪ ﮐﺮﻣﺎﻧﯽ ﮔﻮﻳﺪ: ﺁﺑﻨﻮﺱ ﺩﺭ ﺧﻮﺍﺏ, ﺯﻧﻲ ﺑﻮﺩ ﻫﻢ ﺑﺮ ﺍﻳﻦ ﺻﻨﻌﺖ ﻛﻪ ﻳﺎﺩ ﻛﺮﺩﻩ ﺷﺪ. ﻣﻨﻮﭼﻬﺮ ﻣﻄﻴﻌﻲ ﺗﻬﺮﺍﻧﻲ ﮔﻮﻳﺪ: ﺁﺑﻨﻮﺱ ﺩﺭ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﻣﺎ ﭼﻮﺑﻲ ﺍﺳﺖ ﻣﺤﮑﻢ ﻭ ﮔﺮﺍﻥ ﻗﻴﻤﺖ ﻭ ﺩﺭ ﺧﻮﺍﺏ ﻧﻴﺰ ﺑﻪ ﺍﺳﺘﺤﮑﺎﻡ ﻭ ﻗﻮﺕ ﺗﻌﺒﻴﺮ ﻣﻲ ﺷﻮﺩ. ﺑﺮﺧﻲ ﺍﺯ ﻣﻌﺒﺮﺍﻥ ﺁﺑﻨﻮﺱ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺑﺨﻞ ﻭ ﺣﺴﺪ ﺗﻌﺒﻴﺮ ﮐﺮﺩﻩ ﺍﻧﺪ ﻭ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺍﻧﺪ, ﺩﺍﺷﺘﻦ ﺷﻴﺌﻲ ﺧﺎﺹ ﺍﺯ ﭼﻮﺏ ﺁﺑﻨﻮﺱ ﮐﻪ ﺍﺣﺴﺎﺱ ﮐﻨﻴﺪ ﺑﻪ ﺧﻮﺩ ﺷﻤﺎ ﺗﻌﻠﻖ ﺩﺍﺭﺩ ﺑﺨﻞ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺧﺴﺖ ﻭ ﺣﺴﺪ. ﺍﮔﺮ ﻋﺼﺎﻳﻲ ﺍﺯ ﭼﻮﺏ ﺁﺑﻨﻮﺱ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻴﺪ ﺑﺮ ﻣﺮﺩﻱ ﻣﺤﮑﻢ ﻭ ﺍﺳﺘﻮﺍﺭ ﺍﻣﺎ ﺧﺸﮏ ﮐﻪ ﺳﻮﺩ ﺍﻭ ﮐﻤﺘﺮ ﻋﺎﻳﺪ ﺩﻳﮕﺮﺍﻥ ﻣﻲ ﺷﻮﺩ ﻣﺘﮑﻲ ﻣﻲ ﮔﺮﺩﻳﺪ. ﺍﮔﺮ ﺻﻨﺪﻭﻕ ﻳﺎ ﮐﻤﺪﻱ ﺍﺯ ﭼﻮﺏ ﺁﺑﻨﻮﺱ ﺑﺒﻴﻨﻴﺪ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺧﺎﻧﻪ ﺷﻤﺎﺳﺖ ﺯﻧﻲ ﻣﺘﺸﺨﺺ ﻭ ﻣﻘﺘﺪﺭ ﺑﻪ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﺷﻤﺎ ﻗﺪﻡ ﻣﻲ ﻧﻬﺪ ﻭﻟﻲ ﺍﮔﺮ ﺁﻥ ﺷﻴﺌﻲ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺟﺎﻳﻲ ﻧﺎﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﻣﺸﺎﻫﺪﻩ ﻧﻤﻮﺩﻳﺪ ﺯﻧﻲ ﺑﺎ ﺍﻳﻦ ﺧﺼﻮﺻﻴﺎﺕ ﺑﺎ ﺷﻤﺎ ﺑﺮﺧﻮﺭﺩ ﻣﻲ ﮐﻨﺪ. ﺩﻳﺪﻥ ﺩﺭﻱ ﺍﺯ ﭼﻮﺏ ﺁﺑﻨﻮﺱ ﺑﺮﺧﻮﺭﺩ ﻭ ﺭﻭ ﺑﻪ ﺭﻭ ﺷﺪﻥ ﺑﺎ ﻣﺮﺩﻱ ﺍﺳﺖ ﻣﺤﮑﻢ ﻭ ﺍﺳﺘﻮﺍﺭ. ﺍﮔﺮ ﺁﻥ ﺩﺭ ﺑﺴﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﻧﻤﻲ ﺗﻮﺍﻧﻴﺪ ﺍﺯ ﺁﻥ ﻣﺮﺩ ﺑﮕﺬﺭﻳﺪ ﻭ ﺍﺯ ﺍﻭ ﻣﺘﻨﻔﻊ ﺷﻮﻳﺪ ﻭﻟﻲ ﺍﮔﺮ ﺑﺎﺯ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﺮﺍﻱ ﺷﻤﺎ ﻣﻮﺛﺮ ﻭ ﻣﻔﻴﺪ ﻭﺍﻗﻊ ﻣﻲ ﺷﻮﺩ. ﺁﺑﻨﻮﺱ ﺩﺭ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﻣﺎ ﭼﻮﺑﻲ ﺍﺳﺖ ﻣﺤﮑﻢ ﻭ ﮔﺮﺍﻥ ﻗﻴﻤﺖ